Kthimi i eshtrave te Mbretit Zog, nje nder per shtetin e pare perendimor shqiptar

Respekt për shtetin e parë perendimor shqiptar.

Opinion

Besi Bekteshi

Për numrin e popullsisë, dhe për vetëm 100 vjet pavarësi, tanimë që po afrohet pikërisht dita e madhe e 100 Vjetorit të Pavarësisë, ne jemi populli që kemi definuar dhe kemi ngritur histori më me shumë tradhëtarë në Europë.  Padyshim që nuk na nderon kjo gjë.  Nuk është vetëm problem i historianografisë komuniste kjo, patjetër që është faji i saj, por ka shumë përgjegjësi edhe vonesa në shtetin unitar dhe ngrehinën shtet, që ne e kemi të fundit për kohën në Ballkan.

Padyshim që sjellja e eshtrave të Mbretit Zog I-rë në Shqipëri, është një moment i shkëlqyer jo vetëm në historinë tonë, dhe vendosjen e saj në rrafshin e duhur, por edhe një ndreqe të fajeve të mëdha në drejtim të modelit paqtues të shpirtit të kombit, dhe shqiptarëve në përgjithësi.  Nuk mund të jetë ditë e ndarjes respekti ndaj Mbretit Zog, por ditë bashkimi, edhe pse në dekada e dekada, ka mjaft hije, ka mjaft ngërçe, dhe thyerje zemrash, që të bëjnë të ulurish për fatin e keq në të cilin ka udhëtuar një popull i dalë i fundit në perëndim, edhe pse është një model klasik i etnogjenezës europiane.  Prehja në vëndin e tij, është një respekt për shtetin e parë padyshim properendimor që Ahmet Zogu në fund të fundit ngriti.  Sot e kësaj dite, çdo kush që tenton të mësojë për historinë e Mbretërisë Shqiptare, ka në kërkim mijra e mijra faqe interneti për kostumografinë e asaj kohe, monedhat, filatelinë, postkardat dhe elementët shtetërues që në fillim Shteti Shqiptar dhe pastaj Mbretëria e Shqipërisë, kanë lënë në kohë. Janë më të rëndësishme  ato për vlerën  dhe sasinë që kanë, se sa pastaj shtatë dekadat që vijnë.  Mund të diskutohet mjaft dhe mund të polemizohet shumë mbi regjimin apo edhe politikat e Zogut, por ka disa fakte që askush nuk i diskuton qënësisht dhe nuk mund ti hedhë poshtë.  Askush nuk mund të hedhë poshtë bërjen e vëndit laik dhe me kushtetutë. Përkundrazi,edhe regjimi diktatorial edhe pse mohonte dhe demulonte....ruajti një model të tillë të shtetit.  Askush nuk mund të mohojë formimin e bankës Kombëtare Shqiptare dhe lekut shqiptar. Askush nuk mund të  mohojë dhe vazhdoj të them mund të kritikojë, por nuk mund të mohojë.... krijimin e ngrehinës së shtetit shqiptar si model perendimor edhe pse kishim dalë nga një prapambetje e jashtëzakonshme. Po, kishin dalë shumë e shumë pas fqinjëve tanë në ballkan, të cilët kishin fituar shumë më përpara pavarësinë nga Otomanët dhe po ashtu shumë më përpara kishin fituar edhe autonominë. Ne jo...sepse filluam vonë bashkimin e interesave patriotike dhe anti otomane.  Askush nuk mund të mohojë shtetin e parë modernë që edhe pse me shumë probleme kishte shtyp... të ...pothuaj lirë dhe pluralizëm edhe pse të kontrolluar. Njerzit e dalë nga viti e madh 1920....këtë kanë kërkuar.... edhe pse ishte e vështirë të realizohej.  Askush nuk mund të mohojë njohjen ndërkombëtare si të Mbretërisë, por edhe  në fillim Shtetit Shqiptar të mbas 1920-tës.  Askush nuk mund të mohojë se industria e parë, koncepti i parë urban në qytetet si Tirana, Shkodra, Durrësi, Vlora, Korça,  Elbsani... etj... ishin me shtetin e  parë modern shqiptar.  Askush nuk mund të mohojë se shteti i saj kohe “kontrolloi teritorin e  e tij”...askush.... nuk mund të mohojë rolin e xhandarmërisë dhe rendit publik. edhe pse kryegritjet nuk kishin fund.  Askush nuk mund të mohojë  tregtinë dhe zhvillimin bujqësor. i cili njohu ritme. Askush nuk mund të mohojë Arsimin Kombëtar në këtë kohë, dhe do të ishte gabim të mohoje edhe atë të diktaturës, duke i larguar delirin iudeologjik.  Mund të shtoj se kanë qënë më me bazement se sot, dhe padyshim më me respekt se sa sot.  Askush nuk mund të mohojë administratën si qëndrore dhe lokale, që edhe pse në fillimet e saj, kishin shumë përgjegjësi edhe pse njerzit ishin akoma të pa arsimuar dhe ngritur profesionalisht.  Askush nuk mund të mohojë ceremonialin e Mbretërisë dhe përpara saj shtetit shqiptar...askush.  As kostumografinë, dhe as stemat dhe flamujt e shumtë që krijonin idenë e shtetit unitar dhe sidomos modern shqiptar.  E normalisht pjesën më të madhe të meritave për pothuaj 20-të vite e ka Ahmet Zogu I. Janë mijra e mijra faqe e dokumenta, mijra dëshmi dhe relacione, foto dhe filmate si te ne dhe në shumë kanceleri të botës të qytetëruar që e vërtetojnë dhe këto mund të vihen përballë kujdo personi që mohon.

Ka edhe të tjera plot që nuk mohohen dot, dhe nuk ka se si të mohohen, edhe pse ka shumë e shumë vërejtje për tu bërë. Por për këtë gjë është opinioni publik dhe historianografia.  Një diçka është për tu thënë. Mbreti Zog, nuk mund të vazhdonte të ishte në ekzil edhe i vdekur pafundësisht. Do të ishte një faj.  Si ai dhe kundërshtarët e tij, dhe sidomos vitet 2012-të duhet të jenë bashkë, sepse Shqipëria është pjesë tashmë e perëndimit dhe Ahmet Zogu, nuk mund të mohohet..... se nuk e la vëndin  e tij në lindje. Ai edhe lidhjen e tij martesore e bëri me një zonjë të lartë dhe besnike të Shqipërisë, por ajo ishte  nga bota e qytetëruar dhe me lidhjet  me të mira perendimore.  Kultura politike perendimore i do edhe kundërshtarët bashkë. Vetëm jo perendimorët, vazhdojnë me tradhëtarë dhe armiq. Figurave të tilla të mëdha të kombit dhe sidomos shtetit shqiptar,  ju duhet dhënë dimensioni i duhur dhe padyshim ndër figurat e ndërtimit të shtetit të parë modern dhe perendimor shqiptar, ose më mirë figura qëndrore e madhe është Ahmet Zogu.  Mllefet dhe urrejtja, nuk bëjnë asgjë, por zgjasin agoninë historike dhe politike të vëndit.

Pikërisht atë agoni që kemi sot. Atë agoni që na bën të dukemi si idiotë në sy të Europës dhe SHBA-ve. Atë model prej të pangdhëndurish, që nuk kuptojnë se kombi është më i rëndësishëm se sa partia, dhe se është më i rëndësishëm shteti i shqiptarëve, se sa grupimi i politikucëve sa do qoftë ai në numër.  “Nuk kuptojnë e thashë me pudor” por ato nuk duan, sepse janë të vegjël.  Gjithsesi unë nuk i akuzoj si tradhëtarë, nuk akuzoj, sepse e di se nuk janë. Por shtetin e parë perendimor dhe njeriun që e ngriti....duhet ta respektojmë.

Kjo na fut në rradhën e popujve Europianë, që i kanë figurat e tyre kombëtare bashkë, dhe i respektojnë po bashkë, edhe pse politikisht kanë qënë të ndryshëm. Ky moment do të na bënte e edhe të barabartë me pikërisht popujt e qytetëruar të Bashkimit Europian që aspirojnë, por që nuk dimë mirë ti nderojmë dhe sidomos respektojmë.

Britaniket dhe njohja ne Lidhjen e Kombeve

Lordi Robert Cecil dhe britanikët, në futjen e Shqipërisë në Lidhjen e Kombeve.

Koment

Besi Bekteshi

Në këtë 100 vjetor të Pavarësisë së Shqipërisë, është e domosdoshme ti jepet nderi i duhur edhe njerzve që kanë bërë të mundur futjen e Shqipërisë në vitin 1920 në “Lidhjen e Kombeve”. Një pranim i tillë, një veprim kaq i domosdoshëm i dha fund edhe shumë tentativa të reja për aneksime dhe sajim teritoresh në dëm të shqiptarëve, dhe pikërisht teritorit tashmë të njohur si i tillë. Ishte një moment i jashtëzakonshëm, por në fakt përveç presidentit Willson i cili në fakt denoncoi interesa aneksimi tresh dhe veprimi në hije dhe të njëanshëm, ishin Britanikët si gjithmonë që lobonin fort tashmë për pikërisht atë gjë që i duhej Shqipërisë mbas Kongresit të Lushnjes dhe formimit të qeverisë së parë normale shqiptare. Kishin kaluar 8-të vite lufte dhe pushtimesh, por dhe mos qeverisjeje që nga 28 Nëntori i vitit 1912 dhe ku ishte shpallur zyrtarisht dhe definitivisht Pavarësisa e Shqipërisë. Dakort, por nuk kishte shtet dhe nuk kishte njohje ndërkombëtare, dhe kjo nuk mund të ishte e lejueshme dhe e pranueshme më për shqiptarët dhe miqtë e tyre. Nuk ka dyshim se momentet e tilla të mëdha i qartëson  shqiptaromadhi Herbert, dhe padyshim në prazantimin e tij të sotëm edhe Robert Elsie, por edhe Herman Bernstein ambasadori amerikan në Shqipëri 1930-33. Italianët kishin Vlorën e pushtuar dhe Shkodra rrezikonte serish në veri, por në përgjithësi vëndi ishte në rrezik dhe vetëm diplomacia e madhe dhe e fortë e njerzve me kopetencë të jashtëzakonshme, me kredenciale të larta në kancelaritë e botës mund të luanin në favor të vëndit dhe patjetër janë individë që e kanë bërë këtë me forcë dhe me dinjitet për atë pjesë që kanë mundur të arrijnë.

Në gjuhën e sotme lord Cecil, mund të quhet një “reporter” pranë komisionit në Lidhjen e Kombëve, por ai në fakt ishte një model lobingu i fuqishëm për Shqipërinë dhe kjo vërtetohet edhe nga njerzit që punonin intesivisht për pikërisht këtë pjesë të madhe të historisë së shtetit shqiptar. Ai shte shefi i Nënkomisionit dhe këtu qëndron edhe e gjithë historia e futjes së Shqipërisë në Lidhjen e Kombeve. Cecil ishte viskont i Chelwood që ka lindur në Londër në 14 shtator të vitit 1864 dhe ka vdekur në 24 nëntor të vitit 1958.  Ai ka marrë çmimin Nobel për Paqe në vitin 1937-të dhe njihet si një nga njerzit më me autoritet në këtë drejtim të botë.

Një nga momentet e mëdha ishte kur mbas largimit të përfaqësuesve të Greqisë dhe Jugosllavisë nga audienca në nënkomision është futur përfaqësia e Shqipërisë me në krye Nolin.   Aty u paraqit një ekspoze njohëse dhe mbi idenë e ndërtimit të shetit shqiptar, që në fakt rezultoi mjaft e mirë. Një nga kyresoret ishte dhe objektivi i një Kushtetute Shqiptare.

Në raportin e tij lordi Cecil e konsideronte “piktoreske” fjalën e përfaqësuesit serb Spalajkovic mbi Shqipërinë i cili e konsideroi vëndin e shqiptarëve si një “ një shtet të zhdukur nga lufta” dhe modeli dhe elukuenca e një lordi bënë  edhe ndryshimin.  Ai iu kundërvu me pasion qëndrimeve të disa anëtarëve të Komisionit të Pranimeve, të cilët ngritën si argumenta kundër pranimit të Shqipërisë, gjendjen delikate në të cilën ndodhej vendi, pikërisht mospërcaktimin ende nga Fuqitë ndërluftuese të statusit të tij, duke paralajmëruar madje se marrja e një vendimi të menjëhershëm nga ana e Asamblesë, rrezikonte të shkonte ndesh me vullnetin e Fuqive; se nuk ishte e mundur të pranohej një shtet i panjohur de jure, me kufij të papërcaktuar e me disa pjesë të territorit të pushtuara nga Fuqitë e huaja.....

Lordi Cecli ju tregoi të gjithëve se “Shqipëria nuk e kishte humbur asnjë herë pozitën e saj si shtet” dhe në fakt u bë mbrojtësi më i madh edhe në kundërshtim të disa përfaqësuesve të tjerë në komisionin e pestë. Në një shkrim të studiueses Margarita Gega dhe nga disa të dhëna të qarta del se Lordi Cesil, foli për forcën dhe natyrën e zjarrtë të patriotizmit të shqiptarëve dhe theksoi se ndjenja kombëtare në Shqipëri ishte po aq e gjallë sa në Francë, në Zvicër apo në çfarëdo vendi tjetër, se shqiptarët dëshëronin aq shumë dhe kishin dashur gjithmonë të kishin një ekzistencë kombëtare dhe për t'a fituar atë kishin luftuar kaq e kaq herë. Në emër të parimit të kombësisë dhe të lirisë kombëtare, ai i bëri thirrje Asamblesë të zbatonte drejtësinë dhe të drejtën për popullin shqiptar.

Në fund mbas fjalimit të jashtëzakonshëm të Lordit Cecil, oratorët që morën fjalën u bashkuan me propozimin e tij dhe i dhanë votën pranimit të kërkesës Shqipërisë, duke shprehur edhe dëshirën që Shqipëria të ishte një element paqeje dhe stabiliteti në Gadishullin Ballkanik. Kështu, kërkesa për anëtarësim e Shqipërisë u pranua me 35 vota, pa asnjë kundërshtim.

Kjo ishte një nga fitoret më të madhe të kombit dhe shtetit shqiptar, për të cilën duhet të vijë në vitin 1920 edhe “100 Vjetori i Pranimit të Shqipërisë në Lidhjen e  Kombeve” eveniment fantastik që në fund të fundit,  e bëri me letra të rregullta në botë shtetin e shqiptarëve, aq shumë i luftuar dhe u gjakosur deri atëhere.

Gjithsesi nga britanikët ishin bashkëpunëtorë dhe ato që në fakt lobuan dhe inkurajuan politikanët në botë dhe që fillojnë me Aubrey Herbert si kreu i tyre në komitetitn e posaçëm, pastaj Lamington, Harry Barnes, John Clifford, C.W Cunnington, M.E Durham, Walter Guinnes, Samuel Hoare, Cuthber James, Evan MacRury, Henry W. Nevinson, W. Ormsby-Gore, Geroge Paget, Jc Paget, Geroge F. Phillips, Robert H. Whitehead etj.

Të bie në sy se aty nuk është vetëm Herbert si shqipfolësi i qartë dhe proshqiptari i madh  dhe mik i Isa Boletinit, por edhe e madhja Durham, dhe patjetër edhe majori Paget që të gjithë si njerëz që njohin sidomos Shkodrën, patriotizmin e shqiptarëve dhe malësitë e veriut, por edhe jugun. Aty është edhe gjenerali Phillips si një nga njerzit e mirë ditur të interesave shqiptare dhe ish Guvernator i Shkodrës.

Ky moment i 100 vjetorit është i rëndësishëm edhe për këtë aftësi të madhe të këtyre njerzve të ciulët njohën shumë mirë edhe vitin 1912 dhe sakrificat e përgjithëshme për shpalljen e Pavrësisë së Shqipërisë me 28 Nëntor.

Artefakte te panjohura te princ Wied-it ne arkivin e Shkodres

Princ Wied-i, ka dekoruar si sovran i shqiptarëve deri ne vitin

1919.

                                          Artefakte që dalin për herë të parë në shtyp

 Dossier

Besi Bekteshi

Pergjegjesi Arkivit Shkoder

Pa diskutim tentativa e fuqive europiane në atë që mund të konsiderohet marrëveshje e para luftës së parë botërore për ta bërë Shqipërinë me një sovran, është një nga më thelbësoret për të kuptuar se ky model ishte atëhere më i pështatshmi për popullin e vogël ballkanik. Ishin pothuaj të gjithë fqinjët armiqësorë dhe interesat e fuqive tepër të kundështuara me njëra tjetrën. Por ky nuk është qëllimi i shkrimit. Qëllimi është që me rastin e këtij 100 vjetori, disa të vërteta historike me anën e dokumentave dhe reperteve të ardhura në kohë të dalin ashtu sikundër janë.  Në disa shkrime në fakt, për aktivitetin e tij, pra princ Wied-it, është thënë ose është deduktuar se mbas largimit....asgjë ose pothuaj asgjë nuk ka ndodhur, si në një dorëzim total të tij. Në fakt nuk është krejt e vërtetë, sëpaku deri në vitin 1921 kur fuqitë e mëdha, kanceleritë dhe kombet, kanë njohur qeverinë e Tiranës zyrtarisht. Këtu nuk kemi të bëjmë me pavarësinë......por me shtetin shqiptar, që nuk është i barabartë normalisht si jetë dhe veprimtari, me pikërisht 100 vite pavarësi. Dakort, por princ Wied-i ka dekoruar edhe në vitin 1919-të njerzit besnik dhe të devotshëm të tij. Pikërisht ato njerëz, që i kanë shërbyer dhe kanë gëzuar besimin e tij të madh dhe të përhershëm.  Ai deri në këtë kohë, dhe patjetër edhe më vonë, e ka konsideruar veten si sovran i Shqipërisë ose më saktë “Wir Wilhelm Furst von Albanien” dhe pikërisht me këtë definicion, ka dekoruar një nga njerzit e devotshëm të tij shkodranin Kol Kraja ose Nikolaus Kraja. Ky person ka një aktivitet vërtet të mbushur me veprimtari të qartë, por mbase është rasti një herë tjetër për tu trajtuar.  Po, dhe i është dhuruar set-i princëror ose po të donim ta quajmë mbretëror që Wied-i, ju dhuronte zyrtarëve të tij të lartë në vitin 1914. Ai në këtë vit, ka krijuar medaljen e parë të një shteti modern shqiptar që është quajtur “Urdhëri Mbretëror i Shqiponjës së Zezë” në tre kategori e artë, argjentë dhe bronztë dhe është i datës 26 mars 1914.  Patjetër në sy bie shqiponja dhe sidomos “Besë e Bashkim” dhe anën tjetër një W si dhe kurora princërore. Ka të ngjarë që të jetë dekorata më e rrallë mbretërore në të gjithë Europën, dhe kjo është shumë e rëndësishme. Po, sepse u prodhuan pak, koha ishte shumë e shkurtë dhe normalisht që....!  Gjithashtu tregohet se në vitin 1915-të dhe sidomos në 5 shtator doli nga përdorimi.  Dakort, por nuk është krejt kështu e vërtetë.  Pse?

Po sepse në Arkivin e  Muzeut të Shkodrës, është set-i i dhuruar nga Wied-i Kol Krajës që është një nga artefaktet më të rralla, jo vetëm në këtë arkiv, por edhe në Shqipëri, të kësaj periudhe dhe të këtij momenti. Ky set princëror është diçka e rrallë sinjikative e atyre pothuaj gjashtë muajve që Shqipëria kishte një Mbret Europian .  Çfarë ka në fakt?

Ka shishen e bojës, penën dhe vulën, prerësen e fletëve të gjitha në argjend dhe....dhe medaljen shoqëruese të “Urdhërit Shqiponjat e Zeza - ritter”. Po, është medalja e bronzit  që e vërteton këtë urdhër të lartë për Krajën. Ajo është akoma edhe më e rrallë se vetë udhëri...!!  Është pikërisht medalja e bronzit V. Wied, që ka kurorën princërore, një W dhe nga pas kokën e pikërisht princ Wied-it. Ajo nuk është rreth si urdhëri, por elips. Kjo medalje është akorduar në 7/3/1914, por i është dhënë Kol Krajës në Woldenbring me 6 prill të vitit 1919. Ky tani është edhe momenti historik për tu thënë dhe deklaruar. Unë po botoj për herë të parë set-in dhe letrën shoqëruese me firmën e Wied-it dhe patjatër medaljen sëbashku me foton e Kol Krajës.

Në letrën mbretërore me vulë të thatë që shoqëron edhe set-in e dhuruar Kol Krajës thuhet: Unë Wilhelm Wied, princ i Shqipërisë, i jap mësuesit të nderuar Kol Krajës  gjatë kohës që qëndron në Waldenbring, dekoratën e urdhërit të lartë “Shqiponjat e Zeza” në kllapa Ritter. I jepet ky lavdërim, në shenjë ndershmërie dhe i vërtetohet me medaljen e bronzit V.Wied 7-3-1914, për punën e tij të palodhur e të kujdeshme me firmën tonë e të mirën e principatës. Pastaj vjen data dhe firma e Wied-it.

Vula  e thatë, është ajo e shënjestruara në medaljet në fjalë. Në fakt, nuk dihet në se princit i ka munguar medalja e 1914-tës, ajo që është urdhër, por në fakt në vitin 1919-të ka dekoruar Kol Krajën me këtë urdhër të lartë, duke e vërtetuar me medaljen e bronzit si shoqëruese. Normalisht mund që urdhëri të jetë aty ku duhet, apo në pronësi të dikujt tjetër, por medalja përkatëse, letra shoqëruese e saj, set-i princëror apo mbretëror i Wied-it, të viteve 1914 në kohën e tentativës së parë për një mbret të Shqipërisë, janë në arkivin e muzeut të Shkodrës. Kjo vërteton se princi apo sovrani i Shqipërisë deri në atë kohë, me vula dhe firma, akoma e ndjente dhe firmoste si një princ i shqiptarëve...sepse në fund të fundit kështu e kishin pagëzuar dhe pranuar, një pjesë e rëndësishme e kancelarive të botës.  Dokumenti i firmosur nga ai në prill të vitit 1919-të, e vërteton se ai vazhdonte të mbante shpresë, dhe më tepër se shpresë, kishte një ide se ai ishte normalisht dhe aspak i larguar zyrtarisht si sovrani i Shqipërisë. Besoj se fundi i këtij besimi ishte viti 1921, kur më në fund edhe për arsyen e ekzistencës së princ Wied-it si akoma politikisht dhe juridikisht një pengesë zyrtare, filloi edhe njëhja e shtetit sovran shqiptar. Në këtë rast, normalisht që mbaroi edhe shpresa e vakët apo e tharë e një princi, që duhet të ishte mbret i shqiptarëve dhe që pak e kuptuan dhe pak kuptoi, por që gjithsesi, ishte një gjak blu i Europës që po të kishte vazhduar, historia mund edhe të kishte ndryshuar....po mbase....shumë do të kishte qënë e ndryshme.

Shkodra shtator 2012

Besi Bekteshi foto promocion shtator 2012

NY Times per Shqiperine e vitit 1977

Imagjinata e analizës në NY Times, “se shqiptarët presin ndryshim” në vitin 1977.




Koment-Dossier


Besi Bekteshi


Normalisht që në verën e vitit 1977, në perëndim po kuptohej se parimet e Enver Hoxhës, ato parime staliniste të tijat, po e prishin edhe me Kinën, ose vëndin tashmë “revizionist” që kishte zëvëndësuar vëndin tjetër mik edhe ai revizionist. Në një nga shkrimet shumë të rralla, të testatës më të madhe amerikane New York Times të 28 korrikut 1977-të që bën fjalë për Shqipërinë dhe i shkruar nga “MALCOLM W. BROWNE” tregohet gjëndja katastrofike e vëndit të Enver Hoxhës. Tashmë stalinisti Enver Hoxha, me vëndin e vetëm ateist të shpallur në botë, dhe të një varfërie ekstreme, po prishej ideologjikisht edhe me Kinën e mbas vdekjes së Mao Ce Dunit e cila kishte filluar marrëdhëniet me SHBA-të. Artikulli është i shkruar në fakt nga Beogradi dhe natyrisht politika e asaj kohe në Beograd, ka ndikuar edhe në artikullin e New York Times. Në fillim të artikullit të rrallë, por tashmë të detyruar për Shqipërinë thuhet: Nëse ndarja rezulton serioze, siç vlerësohet nga zyrtarët jugosllavë, Enver Hoxha, udhëheqësi shqiptar, do të përballet me një vendim të rëndë. Për më tepër, Shqipëria do të duhet të hapë më shumë dyert për tregti dhe kontakte të tjera, gjë që gërryen në këtë mënyrë pushtetin e tij absolut, ose vendi do të përballet me varfëri dhe skamje. Pra politika e botës po kuptonte se “ose Shqipëria do të hapej dhe do të shkonte drejt fundit të diktaturës ekstreme që kishte, ose do të mbyllej dhe do të shkonte në pikërisht varfërinë më ekstreme në sëpaku Europën e qytetëruar. Kjo e dyta ndodhi dhe me sa duket shpresa si e politikës jashtë dhe ajo në Beograd për një “hapje”, ishte vetëm një ëndërr. Titulli në fakt i artikullit është “Albania, ideology-bound, may lose its ally” që pak a shumë duhet shqiptuar si “Shqipëria humbet aleatët për besnikëri ideologjike” dhe këtu sillet edhe tema e rëndësishme në përgjithësi. Perendimi, por dhe fqinjët e Shqipërisë e dinin se tashmë shqiptarët po të mos lëviznin drejt hapjes....do të hanin barë. Artikulli pastaj vazhdon për të sqaruar edhe modelin e Enver Hoxhës duke shkruar se: Që në fundin e Luftës së Dytë Botërore, zoti Hoxha, i cili tani është 68 vjeç, kishte marrë modelin e drejtimit të tij sipas Stalinit dhe më pas atë të Maos. Zoti Hoxha, ka refuzuar atë që quhej “revizionizmi” i Nikita Hrushovit në Bashkimin Sovjetik, apo të presidentit Tito në Jugosllavi, dhe tani të udhëheqësve të rinj në Kinë. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, ai nënshtroi komunistët rivalë dhe në mënyrë të vazhdueshme ka spastruar Partinë Komuniste të Shqipërisë, shpesh duke ekzekutuar edhe kundërshtarët e tij. Kjo ishte edhe një dilemë tjetër nga ato jashtë në fakt...!! Ashpërsia e të tilla spastrimeve ishte kuptuar nga shumë analistë të huaj se Zoti Hoxha po përballet me një opozitë serioze. E në fakt, këtu ishin gabim, po gabim fare, sepse asnjëherë Enver Hoxha nuk ka pasur ndonjë opozitë serioze jo vetëm në partinë e tij, por dhe jashtë saj dhe eleminimet edhe të mendimit, ishin akoma më të mëdha në saj të popullsisë së vogël edhe se në Kinë dhe BRSS. Mbanin shpresë atëhere në perëndim se “zgjatja e pozitave të Hoxhës ishte e lidhur me Kinën” dhe ky është edhe gabimi tjetër i analistëve, të cilët nuk arrinin të merrnin me mënd ekstremin genocid kulturor dhe ushqimor, që Hoxha mbas prishjes me Kinën, do ti sajonte popullit të tij. Pastaj fobinë e izolimit të Hoxhës jo vetëm ndaj imperializmit amerikan dhe socialimperialistëve sovjetikë, por edhe fqinjëve e sqaron dhe me Kosovën dhe teritoret shqiptare jashtë trungut prej 28 mije km katror. Në artikull thuhet: Disa prej shkaqeve të izolimit të Shqipërisë, me një popullsi 2.5 milionë banorë, janë të bazuar te frika prej fqinjëve të saj. Rreth 1 milion banorë jetojnë në rajonin e Kosovës në Jugosllavi. Beogradi është i shqetësuar kohë pas kohe se shqiptarët mund të shqyrtojnë mundësinë të krijojë bashkimin mbarëshqiptar duke marrë Kosovën. Në anën tjetër, Tirana zyrtare shqetësohet se Jugosllavia mund të mund të shqyrtojnë mundësinë që të marrë Shqipërinë nën zotërimin e saj vetjak, duke aneksuar të gjithë shtetin shqiptar. Një tjetër irritim i Tiranës është për faktin e të qenit e informuar se shqiptarët në Jugosllavi janë të varfër, përgjithësisht të pa-arsimuar, dhe me një nivel lindjesh dhe vdekshmërie të lartë.
Sipas një zyrtari jugosllav, “të dallueshëm lehtësisht nga kësula e tyre konike dhe veshjet kombëtare plot ngjyra, shqiptarët në Jugosllavi janë trajtuar, siç trajtoheshin dikur zezakët në Shtetet e Bashkuara”. Pra artikulli që nga Beogradi kishte të qartë edhe politikat rajonale dhe të marrëdhënieve me Kosovën në përgjithësi. Në fakt është viti 1977-të dhe konsiderohen kosovarët të varfër dhe të pa arsimuar dhe ndoshta për të dytën mbase edhe ka të drejtë artikulli, por vafëria e shqiptarëve të Shqipërisë tashmë nuk kishte arritur të kuptohej, dhe sot ne dimë mirë se Kosova në ato vite kishte mbi 10-të herë nivel më të lartë, se sa ne, duke pasur edhe prona dhe liri lëvizjeje. Patjetër kjo ishte edhe një pikë habitje, sepse vëndi i Hoxhës ishte i plotësisht izoluar. Mbasi trajtohet ana e ateizmit, vjen problemi te refuzimi i ndihmave nga Hoxha edhe në një kohë kur Kina kishte ndaluar vaporët të vinin me patate dhe grurë në Shqipëri. Në artikull thuhet: Në kongresin e partisë të nëntorit të kaluar, zoti Hoxha ripërsëriti refuzimin e tij të pranojë ndihma nga çdo vend, Perëndimor apo blloku Sovjetik dhe në një adresim për vendet neutrale, ai denoncoi “sistemin vetadministrues të Titos si një armë e doktrinës borgjeze.
Ai thotë se Kushtetuta e vitit 1976 synon të “bllokojë rrugën e revizionizmit” dhe të mbrojë Shqipërinë nga eksperienca negative e disa vendeve në të cilat u braktisën parimet e diktaturës së proletariatit me formulimin magjik të revizionizmit, arma më e rrezikshme e kundër-revolucionit”.
Ndërkaq, rreth 50% e tregtisë së jashtme të Shqipërisë është me Kinën dhe gjysma e tjetër me vendet të Europës Lindore. Shqipëria nuk ka marrëdhënie tregtare me Bashkimin Sovjetik dhe Shtetet e Bashkuara. Prapambetja e Shqipërisë shfaqet kudo. Tashmë habija është akoma më e madhe, por pretendimet e analistëve shkojnë drejt jo të pamundurës me një popull të tillë. Artikulli vazhdon me fundin e tij të një analize të përciptë, por që tregon se fati i Shqipërisë i është lënë vetë popullit të saj. Po, sepse Shqipëria për nga dogmatizmi, varfëria dhe izolimi ja kalonte çdo vëndi tjetër lindor dhe vetë Kinës. Pra ishte diçka e pa shpjegueshme qartë dhe mirë nga perendimorët, që nuk lejoheshin të hynin si reporterë në Shqipëri. Në artikull thuhetoxha nuk ka pasur nndonj:Një diplomat Perëndimor që e vizitoi rastësisht Tiranën thotë se “çështja është sesa gjatë shqiptarët do të vazhdojnë të bëjnë këtë jetë me varfëri në këtë regjim spartan dhe me një pastërti të tillë ideologjike. Asnjë nga turistët e paktë Perëndimorë që kanë mbërritur në Tiranë, - me përjashtim të atyre amerikanë, pasi nuk janë lejuar të vijnë në Shqipëri, - përfshirë edhe ne diplomatët, nuk janë lejuar të shikojë apo dëgjojë ndonjë gjë”. “Por, ne mund ta marrim me mend se atje duhet të jenë shqiptarët ata që duhet të mirëpresin një ndryshim”. E para kishte një gabim të madh diplomati sepse krahasonte regjimin spartan me regjimin e Enver Hoxhës që është si të krahësosh parmëndën e tërhequr nga qetë, dhe atë të tërhequr nga njerzit...në vënd të qeve. E dyta, është fjalia e rëndë e cila i vendos perendimorët në pozita inferiore me regjimin stalinist të Tiranës ku thuhet se “por ne mund të marrim me mënd se atje janë shqiptarët që duan ndryshim”. Akoma më keq është kur thuhet edhe fraza “pastërti ideologjike” që të lë të kuptosh se “Hoxha” është një ideolog marksist leninist....kjo ishte fare pastaj. Një person që po ruante vetëm kolltukun e tij nëpërmjet stalinizmit perceptohet me “pastërti ideologjike...!!?


Normalisht si vëmëndja e artikujt edhe në një testatë kaq të madhe ishin të pakta për Shqipërinë, por ajo që kishte më rëndësi ishte se në momentet gjatë luftës së ftohtë, Shqipëria ishte vetëm një ishull i banuar nga qënie të cilat pothuaj nuk kishin lidhje me teritorin kontinental ku banonin.